Nietzsche’ye Göre Nihilizm

Nietzsche’ye Göre Nihilizm

63
0
PAYLAŞ

Nietzsche’ye göre nihilizm, şimdiye kadarki en yüksek değerlerin değerlerini yitirmiş olmaları ve bunun bilincine varılmış olmasının ortaya çıkardığı ruh halidir, ama boşuna, boş yere düşünme değildir, ne de sadece her şeyin yok olmaya değer olduğu inancıdır. Aksine onda yok olmaya çare bulunur; o, güçlü ruhların ve iradelerin ruh durumudur. Bir tarafta bütün değerlerin değerlerini yitirmiş olduklarının bilincine varılması, diğer tarafta bu bilinçte yok olmaya bir çare aranması, açıkça mantık dışıdır; ama nihilist mantıklı olmak gerektiğine inanmaz.

Şimdiye kadarki bütün değerlerin değerlerini yitirmiş olmaları, bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesinin, yeni bir değer koymanın yolunu da açar. Bu nedenle Nietzsche’nin nihilizm okuması, bir yandan yaşamın yadsınmasına neden oldukları için, şimdiye kadarki en yüksek değerlerin ortadan kaldırılmasını ima ederken, diğer taraftan bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesini ima eder. Dolayısıyla Nietzsche’de nihilizmin karşı çıkılan olumsuz bir anlamı yanında, onaylanan olumlu bir anlamı da vardır. Buna göre nihilizm hem yaşamın yadsınmasıdır, hem de yaşamın olumlanmasının önünü açacaktır.

Nietzsche’ye göre nihilizm, Batı kültür ve düşünce tarihinin içinde bulunulan döneminin temel olayıdır, ama nihilizm karar kılınacak, eğlenilecek bir yaşam alanı değil, tehlikelerle ve tehditlerle dolu bir yaşam deneyimidir. Bu yüzden Nietzsche’ye göre nihilizm, aşılması gereken bir deneyimdir. Felsefesinin gelişimi izlendiğinde, onun asıl ilgisinin nihilizmin aşılmasına yönelik olduğu anlaşılır. Bu, onun güç istenci metafiziğinde (evrenin her türlü devinimindeki en temel istenç olarak tanımlanan kavram, mikro ve makro kozmosu kaplayan bu kavram, tüm değişim ve dönüşümlere de kaynaklık etmektedir), dünyayı yorumlayışında ve bengi dönüş ya da ebedi tekerrür öğretisinde (evrenin ve zamanın sonsuz bir döngü süreci içinde olduğu ve yaşanan herşeyin sonsuza kadar tekrar tekrar yaşanacağı) açıkça görülür. Nietzsche’nin amacı, yaşamın olumsuzlanması değil, yaşama evet diyen, onu olumlayan bir yol açmaktır.

Nietzsche’ye göre nihilizm deneyiminin olumsuzluklarını aşmanın yolu, günlük yaşam, toplum, gerçeklik ve yok oluş uçurumunun üzerinden geçmeyi, daha karanlık, daha dolu, daha tereddütlü durumlara tutkulu-acı verici bir taşışı, yaşamın bütün yönlerine heyecan verici bir evet deyişi, yaşamın en korkunç ve en kuşku uyandırıcı niteliklerini tasvip eden ve kutsayan sevince ve acıya katılışı ve aynı zamanda ebedi dönüşe, yaratma ve yok olmanın zorunlu olarak bir birlik oluşturduğuna inanışı ifade eden, dionysostik olan (doğanın evcilleşmemiş, dürtüsel ve canlı olan, bir yandan yıkıcı, diğer yandan yaratıcı olan yanları) her şeye evet diyebilmektir. Nihilist bir yaşama katlanmak, dahası dünyayı insanlaştırma, yani dünyada kendimizi efendi olarak daha çok hissetmek için gereken şey budur. Zira nihilizm kaçışı ve çıkışı olmayan bir girdaptı.