Nasıl Özgür Olunur?

Nasıl Özgür Olunur?

67
0
PAYLAŞ

Özgürlük kavramına bakıldığında kısıtlanmış olmamakla, kısıtlı hissetmemekle alakalıdır. Birinin özgürlüğünün bittiği yerde başlar bir başkasının özgürlüğü. Özgürlük kelimesinin köküne doğru yolculuk yaparsak özün gür olmasıyla ilişkili olduğu kolayca keşfedilir.

Peki bir kişinin özünün gür olması ne demektir? İstediğini yapabilmesi mi? Yapabileceklerini istemesi mi? Yukarıda paylaşılan tanıma bakılırsa, istediğimizi yapmak başkasını rahatsız ediyorsa, -burada bahsi geçen isteğimiz, söylediğimiz bir söz de olabilir- o zaman özgürlük kavramından uzaklaşmış olur. Bu bakıştan yola çıkıldığında ise yapılabileceklerin istenmesi özgürlüğe denk düşer.

 Peki nasıl özgür olunur?

Yapılabilecek olanların fazlalaştırılması, genişletilmesi özgürlüğü arttırır mı? Düşüncede özgür olmakla, eylemde özgür olmak arasında elbette fark var. Eylemden önce düşünce olduğu kabul edildiğinde zihnimizde özgür olmamız eylemsel olarak özgür olabileceğimiz anlamına gelmiyor olabilir. Özgür olmadığımızı hissetmek, örneklendirmek gerekirse: yapmak istediğimiz bir şey aklımızdan geçerken, aklımızdan geçeni yapamayacağımızın farkına varmamız bizi mutsuz edebilir. Bahsi geçen “yapılamayacağı” gerçekleştirmek için farklı, yeni yollar düşünebiliriz. Doğru yöntemi bulduğumuzda ise konu temelli olarak özgürleşmiş oluruz.

 İçinde bulunduğumuz günlerde özgür hissetmek biraz daha zorlaştı. Dünya çapında sokağa çıkma kısıtlamaları, yasaklar, ekonomik veya kültürel farklar gözetmeksizin birçok kişinin isteklerini yapmasına engel oluyor. Bu zorluklarla baş edemeyen kişiler olduğu gibi baş edebilen insanlarda var.

Bu farklılık nereden geliyor?

Elbette maddî imkanların fiziksel özgürlükle ilişkisi var. Maddî özgürlüğü, manevî veya düşünsel özgürlükle ilişkilendirebilmemiz de mümkün. Gezme, görme imkânı zihnimizde farklı düşüncelere yolculuk yapmamıza imkân sağlar. İçinde bulunduğumuz çağda ise gezmeden görebilme imkânımına sahibiz. Belli imkânları kullanarak, farklı fikirler hakkında yüzyıllardır, hatta bin yıllardır fikir sahibi olmamız mümkündü, şimdi ise bazı uygulamalar sayesinde dünyanın bize sunulan çeşitli yerlerine saniyeler içinde görsel ve düşünsel olarak ulaşabiliyoruz. Dünya’nın ötesinde içinde bulunduğumuz galakside bile gezinme imkânımız var.

Yukarıda bahsi geçenlerin özgürlükle ne alakası var?

Yerimizde otururken belli görüntüler görmek, fiziksel olarak orada bulunmadığımız yerler hakkında fikir sahibi olmak bizi özgürleştirir mi? Somut olarak elbette özgürleştirmeyebilir fakat; bize fikir verir ve “hayal” kurmamızı sağlayabilir. Tabi bu fikirlerin hepsini kişisel yaklaşımlarla alakalı olduğunu göz ardı etmemek gerekir. Etrafınıza bakın. Bu yazıyı okuduğunuz bilgisayar, cep telefonu, tablet kullandığınız araç her ne olursa olsun somut olmadan önce soyuttu. Soyut yaklaşım somut insan icatlarının tümünde geçerlidir. Yani herhangi bir şeyi gerçekleştirmeden evvel önce düşüncesi, “hayali” vardır. (Dünya’nın büyük çoğunluğunun inancına göre canlı türleri de Tanrı’nın tasarısıdır.) Bilinçli ya da bilinçsiz olsak bile bardaktan su içmeden önce su içmeyi tasarlarız, su dolu bardağa uzanır, bardağı alır ve suyu içeriz. Yaptığımız her eylem önce düşüncede vardır. Fark etmesek de ihtiyacımız veya istediğimiz suyu içmek de özgürlüktür. Su içmek imkânlı coğrafyalarda gündelik, sade bir eylemdir.

Gündelik, olağan eylemlerin dışında özgür olmamız nasıl mümkün olur?

Herhangi bir şeyin tasarımını yapabilmemiz için o konu hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir. Köşedeki fırından ekmek almak için fırının ekmek sattığını bilmemiz, köşede bir fırın olduğu gibi bir bilgiye sahip olmamız gerekir. Teorik olarak bakıldığında karmaşık bir icatla, fırından ekmek alma arasında hiçbir fark olmayabilir. İkisi içinde ihtiyacımız olan gerekli bilgiler vardır.

Bu yaklaşımdan yola çıkarsak, özgür olmak için tasarlayabilmek gerekir. Tasarlayabilmek içinse -su içmekten, uzay aracı yapmaya kadar- çeşitli bilgilere sahip olmamız gerekir.

            Özgürlüğün bilmekle bir alakası olmalı.

Serhan Sayar

Psikolog – Öğrenci & Kariyer Koçu