MESLEK SEÇİMİNDE ANNE- BABA NE YAPMA(MA)LI?

MESLEK SEÇİMİNDE ANNE- BABA NE YAPMA(MA)LI?

140
0
PAYLAŞ

Hepimiz kendimizi bilmeye başladığımız andan itibaren çevremizden gelen “büyüyünce ne olacaksın?” sorularına maruz kalmışızdır. Bazılarımız bir yaşa kadar belki doktor olmak isterken bir yaştan sonra öğretmen olmayı istiyor olabilir. Bazılarında ise daha çocukluktan ne olmak istiyorlarsa, büyüyünce o mesleği edindiğini görmek mümkün oluyor.

Peki bir kişi bir mesleği neye göre seçer, burada anne ve babanın etkisi ne kadardır, doğru bir meslek seçimi için anne ve babalar çocuklarına nasıl yardımcı olabilir?

Freud’a göre edindiğimiz meslek ya da yaptığımız iş; yaşamımız ile bizim aramızdaki en kuvvetli bağmış. Aslında düşündüğümüzde sahip olduğumuz meslek ya da yapılan iş bizim bütün hayatımızı şekillendiren ana faktörlerden biri. Bir düşünsenize nerede yaşayacağımıza bile sahip olduğumuz meslekler karar veriyor. Sahip olduğumuz meslekle birlikte, toplumda sahip olduğumuz roller, sosyal statümüz, toplumsal ilişkilerimiz, düşüncelerimiz ve yaşam tarzımız da şekilleniyor.

Bir kişinin meslek seçiminde anne ve babaların ne kadar etkili olduğunu anlatabilmek için ülkemizde yapılan bir araştırmadan bahsetmek istiyorum. Lise öğrencilerinin alan ve meslek seçimi üzerinde etkili olan faktörlerin araştırıldığı bir rapora göre; birinci sırada anneler, ikinci sırada öğretmenler, üçüncü sırada ağabey/ablalar, dördüncü sırada babalar yer alırken arkadaşların altıncı sırada, dershane öğretmenlerinin ise onuncu sırada yer aldığı gözlenmiştir. (1)

Anne ve babalar bu kadar etkiliyken öncelikle ne yapmamalılar ondan bahsetmek istiyorum;

  • Anne ve babalar, kendi hayallerindeki olması gereken çocukları yaratabilmek için kendi istediklerini çocuklarına telkin etmemelidir. (Örn: basketbol oynamak istemeyen bir çocuktan profesyonel oyuncu yaratmak için maddi ve manevi çaba harcamak)
  • Babalar, sahip oldukları kendi mesleğini ya da işyerini çocuklarının ne istediklerini anlamadan ya da dinlemeden onların sürdürmesini beklememelidir. (Örn: Mimar olan bir babanın, oğlunu inşaat mühendisliğine yönlendirmeye çalışarak ortak iş yeri kurma ya da mevcudu devam ettirme yönünde telkin ya da yönlendirmede bulunmamalıdır.)
  • Anne ve babalar, kendi çocukları ya da çocuklarını arkadaş çevreleri arasında, alan ve meslek tercihleri konusunda kıyaslamamalıdır. (Örn: Türkçe- Matematik alanında başarılı olan çocuğun, kardeşinin/ arkadaşının Fen- Matematik alanındaki başarısı karşısında başarısız görülmesi gibi..)
  • Meslekler hakkında kendi algılarındaki durumlara göre olumsuz tutumlar sergilememelidir.

Peki anne- babalar çocuklarının ömür boyu mutlulukla yapabilecekleri bir mesleği seçebilmeleri konusunda ne yapmalıdır?

  • DİNLEYİN: Çocuklarınız size olmak istedikleri meslek ya da okumak istedikleri bölümle ilgili bir şeyler anlattıklarında sadece dinleyin ama başka hiçbir şey düşünmeden sadece ona odaklanarak gözünüzle, kalbinize, kulağınızla dinleyin. Dinlerken aklınızdan “ama”lar türetmeden, anlattıkları şeylerin sizdeki karşılıklarını düşünerek değil onlarda ne ifade ettiklerini sorarak dinleyin. Gerçekten merakla dinlediğinizi anladıklarında daha da anlatmaya devam ettiklerini göreceksiniz. Hatta yapmak istedikleri tercihleri hakkında nasıl detaylandırdıklarını, nelerden korktuklarını, nelere ihtiyaçları olduklarını nasıl da anlattıklarına inanamayacaksınız.
  • KEŞFEDİN: onlar sizin çocuğunuz olsa da sizinle aynı yetenek ve ilgi alanlarına sahip değiller. Gerçekten nelerden hoşlandıklarını, nelerle uğraşırken dünyayı unuttuklarını gözlemleyin ve keşfedin. Bir çocuk kendini spora adayıp saatlerini verse de yorulmazken başka bir çocuk topu eline bile almak istemeyebilir.
  • HAYALLERİNİ SORUN: Hayalinde olmak istediği mesleği sorun ve mesleği söyledikten sonra onunla hayaller dünyasında gezinin. Her şey elinde olsa ve o istediği mesleği yapabiliyor olsa ne yapıyor olurdu. Bunu ona sorun ve hayal etmesini isteyin. Hatta işinizi kolaylaştırmak için aşağıdaki soruları kullanabilirsiniz:

Beş yıl sonrasına gelmişsin ve seçtiğin meslekte çalışıyorsun.

Hayatındaki sıradan bir gün ve sabah kalktıktan sonra hazırlanmışsın işe gitmek için giyiniyorsun, ne giyiyorsun?,

İşe nasıl gidiyorsun?, Özel arabanla mı yoksa yanında başkaları da var mı?

Ve iş yerine varıyorsun. İş yerinde çevrende neler var?, neye benziyor ortam? Yalnız mısın çevrende başkaları da var mı?.

Peki çalışmaya başladın neler yaparak geçiyor işte günün. Hangi görevlerin var? Kimlerle iletişim halindesin?

  • TANIYIN ve TANIMASINI SAĞLAYIN: aklından geçen meslek her neyse çocuğunuzun o meslek için ne kadar uygun olduğunu anlamak gerekmektedir. Bunu da anlayabilmek için en güçlü yol çocuğunuzun mizacını bilmekten geçmektedir. Mizacını bilirseniz onun yapmak istediği meslek ile ne kadar uygun olup olmadığını da anlayabilirsiniz. Mizacı sayesinde güçlü yönlerini, değerlerini, hangi mesleğe daha yatkın olduğunu, kişisel özellikleri gibi birçok meslek hayatında önemli olan konu hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.
  • TANIŞTIRIN: Çocuğunuz bir meslekle ilgili bir hayali varsa bunun kendisine yakın hissettiren birçok nedeni olabilir. Belki çevresinde görmüş olduğu birinden bile etkileniyor olabilir. Hayal ettiği ya da olmayı istediği meslek her ne ise mutlaka onu o mesleği aktif bir şekilde yapan bir kişi ile tanıştırın. Sohbet etmesini, hatta mümkünse onunla bir gün bile olsa geçirmesine fırsat tanıyın. Sonrasında ise yine sorun, dinleyin, onun o mesleği yaparken ki halini canlandırmasını ve hayal etmesini isteyin ve tabi ki onun mizacına ne kadar uygun olup olmadığına bakmayı unutmayın.

Bahsettiğim adımları izlediğinizde aslında çocuğunuza herhangi bir telkin, zorlama ve baskı yapmadan onu gerçekten anlamayı ve böylelikle de kendi kararını vermesini sağlamış olacaksınız. Desteğinizi hissettiği ama karar verme sorumluluğunu da kendisi almış bir birey olacak.

Böylece hem sınavlara motive olmuş bir şekilde çalışırken, uzun vadede de üniversitede mutlu bir şekilde okuyup ve iş hayatında da severek yaptığı mesleği sayesinde daha üretken olacak.

MELİKE KIRCALI
Öğrenci & Kariyer Koçu

[1] Şengün, G. Ve Pişkin, M. Lise Öğrencilerinin Alan Seçimini Etkileyen Faktörler, Yayınlanmamış araştırma raporu, 2011, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.

İzotomi Mutlu Meslekler

PAYLAŞ
Önceki makaleDinleyin
Sonraki makaleÜstün Dökmen’e Sorduk

BİR CEVAP BIRAK