İnandığımı Görürüm (Hatalar Psikolojisi)

İnandığımı Görürüm (Hatalar Psikolojisi)

409
0
PAYLAŞ

Bilişsel uyumsuzluk kuramı, Homo Sapiens türü olarak biz insanların, bilgiyi mantıklı bir şekilde işlemden geçirdiğimiz yönündeki kendimize yontan yaklaşımımızı da boşa çıkarmıştır. Durum tam tersidir: Bilgi bizim inançlarımızla bağdaşıyorsa, bu bilginin sağlam temellere dayalı ve yararlı olduğunu düşünürüz: “işte, ben de her zaman bunu söyler dururum!” Fakat yeni elde ettiğimiz bilgi bizim inançlarımızla çelişiyorsa o zaman bu bilginin peşin hükümlere dayalı ve aptalca olduğunu düşünürüz: “Ne salakça bir yaklaşım!” Uyumu sürdürme ihtiyacı öylesine güçlüdür ki insanlar, inançlarının doğru olmadığını gösteren kanıtlara bakmaya zorlandıkları zaman; sahip oldukları inancı sürdürmek hatta daha da güçlendirmek için o kanıtı eleştirmenin, çarpıtmanın ya da dikkate almamanın bir yolunu ararlar. Bu zihinsel burkulmaya ‘Doğrulama Sapması’ adı verilir.

Bir kez bu sapmanın ayırdına vardınız mı, onu kendiniz dâhil her yerde görürsünüz.

Doğrulama Sapması siyasi meselelerde özellikle göze batar: kendi tarafımızın yalnızca olumlu özelliklerini, karşı tarafın ise yalnızca olumsuz özelliklerini görürüz.

Görüşlerini teyit etmeyen ve başka hoş olmayan bilgiler edinen insanlar, yalnızca bu bilgilere direnmekle kalmazlar, ayrıca inandıklarını daha da şevkle savunmaya başlayabilirler; buna ‘Geri Tepme Tesiri’ denir. Bir inanca yatırım yaptıktan ve onun gizemini gerekçelendirdikten sonra, fikrimizi değiştirmek gerçekten zor iştir. O yeni kanıtı, mevcut bir çerçeveye oturtmak ve onu orada tutmak için gerekli zihinsel aklamayı yerine getirmek, çerçeveyi değiştirmekten çok daha kolaydır.

Kaynak: Hatalar Psikolojisi
C. Tavris – E. Aronson

Kitap Koala Sokak Hayvanlarına Destek Olmak İçin Kurulmuştur. Lütfen Ziyaret Ediniz!

BİR CEVAP BIRAK