BİR SOYGUN PLANLAYACAK OLSANIZ

BİR SOYGUN PLANLAYACAK OLSANIZ

420
0
PAYLAŞ

Hızlı internet bağlantıları ve akıllı televizyonların hayatımıza girmesiyle sürekli birbirini tekrar eden, senaryolarını kolaylıkla tahmin edebildiğimiz Türk dizilerinin izlenme oranı belli bir kitlede hızla düşüyor. Yabancı dizilerin sürükleyici senaryoları, yüksek bütçeli ve kaliteli çekimleri dışında fark yaratan bir diğer özelliği de karakter kurgularının çok detaylı yapılıyor olması. Tüm kişilik özellikleri, tepkileri, güçlü yönleri, zaafları oluşturulmuş ve birbiri içinde tutarlı olan karakterler bize dizileri ekrandan ayrılamadan izlettiriyor.

Son dönemde bu şekilde popüler olan dizilerden biri de kuşkusuz “La Casa De Papel”. İspanya Kraliyet Darphanesi’nde daha önce örneği görülmemiş, kimsenin parasını çalmadan yapılan barışçıl bir soygunun konu edildiği bu dizinin popularitesi arttıkça soygun fikri çoğumuza sıcak, soyguncular ise sempatik gelmeye başladı. Peki siz kusursuz bir soygun planlayacak olsanız ekibinizi hangi kişilik tipinde insanlardan seçerdiniz? Ve bu kusursuz soygunu başından sonuna başarı ile yönetebilmek için sizin nasıl bir kişilikte olmanız gerekirdi?

Dizinin karakterlerini temeli eski bir Sufi öğretisi olan Enneagram Kişilik Tipi Sistemine göre analiz edeceğim. Bu sistemde her biri 1’den 9’a kadar rakamlar ile ifade edilen 9 farklı kişilik tipi var. Sırasıyla 1 Mükemmeliyetçi, 2 Yardımsever, 3 Başaran, 4 Özgün, 5 Araştırmacı, 6 Sadık, 7 Maceracı, 8 Reis ve 9 Barışçı kişilik tiplerini dizinin karakterleri üzerinden tanıtacağım. Ayrıca karakterlerin stresli ve rahat anlarında hangi tipin özelliklerini gösterdiğini yine Enneagram Sistemi’ne göre inceleyeceğim. Bu noktadan sonra yazının, dizinin tamamını bitirmemiş olanlar için “spoiler” içereceğini hatırlatmakta fayda var.

İlk olarak, soygunun yaratıcısı ve beyni “Profesör”den başlayalım. Ekibin patronu, himaye eden yöneticisi, riske giren, mücadeleci karakteri Profesör çok açık bir tip 8 “Reis” örneği. Düşmana karşı bir mücadele söz konusu olduğunda mükemmel bir lider olan tip 8 çevresindeki insanlar için güçlü bir destekçidir ve yolu dostları için hatta dizide neredeyse herkes için güvenli tutmaya çalışır. Profesör rahat anlarında tip 2 “Yardımsever” kişiliğinin fedakarlık ve insancıllık gibi sağlıklı özelliklerini gösterir. Dizide izlemediğimiz fakat onu çok derinden yaraladığını anladığımız babasının kaybı ise onu içekapanık bir yabancıya dönüştürmüştür ki bu da tip 5 “Araştırmacı” kişiliğinin sağlıksız halidir. Soygun esnasında da benzer şekilde Profesör stres anlarında ekibe soğuk bir yabancı gibi davranır.

Dizinin Profesör’den sonra en çok sözü geçen karakteri darphane içinde ekibin lideri olan “Berlin”. Berlin hırslı yapısı, dış görünüşüne önem vermesi, sürekli ön planda olup kendini göstermek istemesi ile tip 3 yani “Başaran” kişilik özellikleri gösteriyor. Öne çıkan yeteneği azim ve irade ile gerekirse canı pahasına başarıya ulaşana kadar durmadan çalışmak, temel arzusu hayran olunmak, takdire layık olmak ve değerli olduğunu hissetmek, temel negatif duygusu ise aşırı hırs olan bu kişilik tipi Berlin’in karakterine birebir uyuyor. Berlin herşey yolunda giderken cesur bir kahraman, çevresine çekici tavırlar sergileyen sağlıklı bir tip 6 “Sadık” iken, stres seviyesi arttıkça tip 9 “Barışçı” tipinin sağlıksız özelliklerini gösteren bir kişik haline gelir. Telefon taşıyan rehine için infaz kararı aldığında veya ekibi kontrol edemediğini hissettiğinde inatçı ve uzlaşılmaz bir kişiye dönüşür.

Diziyi onun ağzından dinlediğimiz çabuk sıkılan, monotonluğa kesinlikle tahammülü olmayan, keyif ve eğlenceyi seven, sorumluluktan, hapishanede yaşlanacak olma ihtimalinden ödü kopan, hayal gücü geniş karakteri “Tokyo” en “Maceracı”sından bir tip 7 olmaya hak kazanıyor. İçindeki proje üretme duygusu eski sevgilisi ile yaptıkları soygun planında sevgilisinin hayatına mal olsa da o haz peşinde koşan bir yenilik meraklısı. Rahat anlarında zekası ile vizyoner, meraklı bir gözlemci olan tip 5 “Araştırmacı” kişilik özelliklerini gösterirken, stres anlarında ekip arkadaşını esir alıp Rus ruleti oynayacak kadar toleranssız ve cezalandırıcı bir sağlıksız tip 1 “Mükemmeliyetçi” olabiliyor.

Soyguna katılan diğer bir kadın karakter de “Nairobi”. Oğluna kavuşabilmek için soyguna katılan uyuşturucu satıcısı “Nairobi” kendi iç dünyasını gözlemleyen, özgün olmayı önemseyen, içinde oğluna büyük bir özlem barındıran bir tip 4 “Özgün”. Soygun esnasında Tokyo’yu sürekli aynı gri tshirt ile görmemize karşın Nairobi tulumun içine giydiği seksi iç çamaşırı ile de tipik bir tip 4 özelliği göstererek her durumda estetik ve farklı olmayı önemsediğini gösterir. Rahat anlarında kalite kontrol müdürlüğü görevini başarı ile yerine getiren karakter bunu şüphesiz ki sağlıklı tip 1 “Mükemmeliyetçi” özellikleri göstererek başarır. Fakat stres anlarında kurban psikolojisine girerek sağlıksız tip 2 “Yardımsever” özellikleri gösterir.

Gelelim soygunun yaş olarak en büyük ve en deneyimli karakteri “Moskova”’ya. Moskova yaşı gereği gibi görünse de aslında tipik bir tip 1 “Mükemmeliyetçi” olması nedeniyle çevresindekileri çoğunlukla neyi nasıl yapmaları gerektiğinde uyaran, yapılacak işlerde yöntem belirleyen bir karakter olarak karşımıza çıkıyor. Endüstriyel aletleri kullanma konusunda usta olan karakter herşeyi örnek alınacak şekilde doğru ve eksiksiz yapamayı arzular ve sorumluluk alır. Kontrolcü yapısı nedeniyle de oğlu Denver’a sık sık öğüt verir. Rahat anlarında “corido” şarkılar söyleyen bir “Maceracı” olan Moskova stresli anlarda “Özgün” sağlıksız özelliklerini göstererek depresif bir kişilik olur.

Moskova’nın oğlu “Denver” da ekibin çoğunluğu gibi illegal işlere bulaşmış bir karakter fakat Denver’in soygunda yarattığı fark öldürmeye gönlü el vermediği rehine ile aşk yaşamaya başlaması ve çok kritik bir anda bu aşkın soygunun kaderini değiştirmesi. Soyguna böyle bir katkıyı ancak şefkatli, sevgisini gösterebilen, paylaşımcı ve komik gülüşlü bir tip 2 “Yardımsever” yapabilir. Çevresindekilerin Monica ile yaşadığı aşka inanmayıp bunu kızın yaşadığı Stokholm Sendromu’na bağlamaları Denver’i kıskançlık ve alınganlığa sürükler. Rahat anlarında sağlıklı bir tip 4 “Özgün” olan Denver kendisi ve çevresinin iç dünyasına duyarlıyken, stres anlarında yıkıcı ve öfke dolu bir tip 8 “Reis”e dönüşür.

Ekibin en genci ve soygun konusunda deneyimsizi “Rio” dizide bilgisayarın Mozart’ı olarak tanıtılıyor. Rio tip 5 “Araştırmacı” olması nedeniyle yanlız kalabileceği ve rahatça çalışabileceği ortamlara ihtiyaç duyar ki ailesi de oğullarının pek fazla odasından çıkmadığından bahsederler. Sakin, soğukkanlı, kavramsal ve analitik düşünen yapısı, büyük aşkı Tokyo dışında pek kimseyle fiziksel yakınlık kurmaması Rio’yu tip 5 “Araştırmacı” yapan özelliklerdir. Temel negatif duygularından olan korku ve kaçınma onu soygunun ortasında itirafçı olma noktasına kadar getirir. Bilgisayarlar dışında hayatın geri kalanı ile ilgili pek birşey bilmemesi gençliğinden çok çevresiyle çok ilgilenmeyen bir asosyal tip 5 olmasından dolayıdır. Tokyo darphaneden atıldıktan sonra panik içindeki hali tip 7 “Maceracı”nın sağlıksız halidir. Rahat anlarında ise kendinden emin bir bilgisayar gurusu olarak herşeyi kontrol altında tutabilen sağlıklı bir tip 8 “Reis” olur.

Kuzenler “Oslo” ve “Helsinki”yi diğer karakterler kadar yakından tanıyamamış olsak da her an göreve hazır, otorite ihtiyacı duyan, ketum halleri tip 6 “Sadık” olduklarını gösteriyor. Bu tipin öne çıkan yeteneği kendisini adamasıdır ki bu sayede ekibin askerleri olarak anılırlar, eksik yanı ise insiyatif alamamaktır. Helsinki’nin stres anında tip 3 “Başaran” sağlıksız özelliği göstererek dürüst olmayan bir fırsatçı olabileceğini, Profersör’ün kullandıkları arabayı hurda haline getirtmesi için verdiği parayı cebe indirmesinden anlıyoruz. Rahat anlarında ise uyumlu, anlayışlı bir tip 9 “Barışçı” olurlar.

Dokuz kişilik bu ekipte ana kişilik olarak göremediğimiz tek tip, tip 9 “Barışçı”. Her koşulda öfkesini bastırıp çatışmadan uzak duran, yumuşak huylu, sorunlu alanlardan kaçan, rutini ve rahatı seven bir tip 9 Profesör’ün ekibinde çok da istemeyeceği tarzda bir karakter olabilir. Soygun boyunca karakterlerin 4 günde sadece 5 saat uyuyarak ayakta kaldığına, çoğu zaman yemek yemenin akıllarına gelmediğine şahit oluyoruz. Aç ve uykusuz bir tip 9 kesinlikle başa çıkılması çok zor bir karakter olacaktır. Ama belki de kaos anlarında üstün müzakere yeteneğini kullanarak ortamı sakinleştirecek bir misyon da üstlenebilirdi.

Profesör’ün Enneagram konusunda ne kadar bilgi sahibi olduğunu bilmiyoruz fakat seçtiği ekibe bakılırsa hasta yatağında geçen yıllarda büyük olasılıkla eline Enneagram konusunda bir kitap geçmiş olabilir. Ve bu sayede soygun için herbiri farklı kişilik ve mizaçta, farklı güçlü yönleri ve zaafları olan birbirini mükemmel şekilde tamamlayan bir ekip oluşturabilmiştir. Ekipte herkesin bir misyonu var ve bunu başarıyla tamamlayabilmek için kişilik özellikleri onlara yardım eder. Dolayısıyla bu kişilik tiplerinin hiç birini iyi, kötü, eksik olarak tanımlayamayız. Diziyi ve soygunu bir yana bırakırsak, iş hayatında birbirini tamamlayan ve sonunda başarıya ulaşan ekipler kurabilmek için kişilik tipleri analizi liderler ve 0’dan bir ekip kurmak isteyen girişimciler için kesinlikle çok faydalı bir araç olacaktır.

Aşağıda tüm karakterlerin Enneagram Şeması üzerinde nasıl dizildiklerini görebilirsiniz. Şema üzerinde okun gittiği yön o tipin stres anında özelliklerini gösterdiği tipi, okun geldiği yön ise rahat anında özelliklerini gösterdiği tipi gösterir. Kişilik tipleri sizin de ilginizi çektiyse bu yazıya sığmayan detayları için Don Richard Riso ve Russ Hudson’ın yazdığı “Enneagram ile Kişilik Analizi” kitabını okumanızı tavsiye ederim.

İpek Laleli
Profesyonel Koç & İzotomi Analisti

Kitap Koala Sokak Hayvanlarına Destek Olmak İçin Kurulmuştur. Lütfen Ziyaret Ediniz!

BİR CEVAP BIRAK